Tag Archives: คิดกระบวนระบบ

การเดินทางของความเข้าใจ

หลายครั้งในการอบรม เราอาจรู้สึกว่า เข้าใจความรู้ด้วยสมองหรือการคิด บ้างก็อาจจะไม่เข้าใจในสาระหรือทักษะที่ฝึกฝน แต่เมื่อใช้ชีวิตและทำงาน เราจะเจอเรื่องราวที่ทำให้เราประจักษ์และเข้าใจสิ่งที่เรียนรู้มามากขึ้น อย่างเช่นเรื่องราวการบันทึกการนำความรู้ไปใช้ในการทำงานของครูปิ่นโต เกรียงไกร วิหาร จากโรงเรียนต้นกล้า จ. ระยอง ตามความดังต่อไปนี้ หลังจากที่เข้าร่วมอบรมหลักสูตรที่ 1 ภาวะผู้นำเรียนรู้รวมหมู่ และ หลักสูตรที่ 2 การคิดกระบวนระบบ คุณเกรียงไกร  วิหาร จากทีมโรงเรียนต้นกล้าระยอง ได้ทบทวนและบอกเล่าการนำความรู้ที่ได้จากการอบรมไปใช้กับการพัฒนาการเรียนรู้ในชุมชนครูและเด็กๆ ที่โรงเรียน โดยขอยกตัวอย่าง 3 เรื่อง ดังนี้ 1. การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ในองค์กร จากอ่านหนังสือ อบรมสัมมนา ศึกษาเรียนรู้จากการสนทนาและอินเตอร์เน็ต โดยมีการเรียนรู้ 2 รูปแบบ คือ การเรียนรู้รวมเรื่องเดียวกัน และ  การเรียนรู้ตามความสนใจแล้วนำมาแลกเปลี่ยนแบ่งปันกันในองค์ … Continue reading

Posted in บันทึกการเรียนรู้ และการนำไปใช้ | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

องค์กรมีชีวิตด้วยเรื่องเล่า

“อีกหนึ่ง…องค์กรเล็กๆที่หัวใจไม่เล็ก..สถาบันอาศรมศิลป์” ภาพและบันทึกการนำความรู้หลังจากการอบรมครั้งที่ ๒ โดย น.ส.กาญจนาถ อุดมสุข จากที่ “ตัวฉัน” นำพาความรู้จากการอบรมเรื่อง การคิดกระบวนระบบ กลับไปใช้กับสถาบันฯ หวังหอบประสบการณ์ที่เจอมากับตัวไปถ่ายทอดกับกลุ่มเพื่อนน้องพี่ที่ทำงานด้วยไฟอันเต็มเปี่ยม เป็นจังหวะดีที่สัปดาห์นั้น อาศรมฯกำลัง เลือกหากิจกรรมสำหรับกลุ่มพนักงานสำหรับวงสนทนา ชื่อว่า “Meta-skill staff” ที่จัดขึ้นในวันศุกร์อยู่พอดี  โดยทุกทีจะเป็นการเวียนกันนำกิจกรรม โดยสุ่มเลือกและความสมัครใจ ในครั้งนี้ ฉันจึงอาสาเอง และบอกเป้าหมายว่าต้องการถ่ายทอดสิ่งที่ได้เรียนรู้จากการไปอบรมภายนอกมาสู่เพื่อน โดยฉันซุ่มออกแบบกิจกรรมที่จะช่วยให้คนมีระบบคิดที่กว้างขึ้น เพื่อให้ทุกคนรู้จักสถาบันฯ มากขึ้นผ่านมุมมองของเพื่อนร่วมงาน ตั้งแต่แม่บ้าน บัญชี เจ้าหน้าที่ ช่าง หัวหน้า ลูกน้อง ปะปนกัน และเลือกใช้เครื่องมือลัด ในเรียนรู้ คือ ฟลิปชาร์ตที่ทีมช่วยกันเขียน Timeline ในการอบรม … Continue reading

Posted in บันทึกการเรียนรู้ และการนำไปใช้ | Tagged , , , , , | Leave a comment

เครื่องมือช่วยคิดนอกกรอบ

การคิดนอกกรอบคือการเห็นกว้างกว่าที่เคยเห็น แล้วเราจะทำอย่างไรที่จะช่วยให้เราคิดนอกกรอบได้ การคิดกระบวนระบบเป็น Awareness-based systemic change คือ การเปลี่ยนแปลงเชิงกระบวนระบบ โดยมีฐานแห่งสติสัมปชัญญะเป็นตัวตั้งในการพินิจพิจารณาสิ่งต่างๆ  นั่นหมายถึง เราจะคิดกระบวนระบบและคิดนอกกรอบได้ เราต้องพัฒนาสติเพื่อให้รู้และเห็นได้มากกว่าเดิม  “ตาของเราลืมอยู่ แต่ตาในของเรามีกรอบอยู่ไม่น้อย เป็นกรอบที่จำกัดการมองของเรา” อาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์กล่าว “เราทุกคนมีกรอบในการมองเรื่องราวต่างๆ ทั้งสิ้น สำคัญที่ว่า เรามีสติรู้ตัวในกรอบการมองของเราหรือไม่”  ความช้า การให้เวลาพิจารณาใคร่ครวญเรื่องราวต่างๆ ไม่ด่วนสรุป ตั้งคำถาม (แม้แต่ตั้งคำถามกับสมมติฐานของตัวเอง) เหล่านี้จะช่วยให้เรามีโอกาสขยายกรอบการมองของเราให้กว้างขึ้น เราจะเห็นกว้างขึ้น เข้าใจเรื่องราวมากขึ้นกว่าเดิม กรอบหนึ่งที่คิดกระบวนระบบชวนให้เราขยายกรอบให้กว้างขึ้น คือ กรอบแห่งกาลเวลาและบริบทแวดล้อมของเรื่องที่เราต้องการจะเรียนรู้ หลายครั้ง เวลาเราพิจารณาหาวิธี กลยุทธแก้ปัญหาต่างๆ เรามักมองปัญหาเรื่องราวในกรอบเวลาแคบๆ เช่น เวลาช่วงเฉพาะหน้าที่เกิดขึ้น หรือในช่วงเวลาที่เห็นปัญหา ซึ่งทำให้เราไม่เห็นที่มาของเรื่องราวหลากหลายที่นำมาซึ่งปัญหานั้นๆ ดังนั้นการมองนอกกรอบกาลเวลา … Continue reading

Posted in กิจกรรมเรียนรู้, Uncategorized | Tagged , , , , | Leave a comment

เบื้องต้นคิดกระบวนระบบ – เล่าเรื่องตัวฉัน

ช่วงเช้าวันแรกของการอบรมคิดกระบวนระบบสำหรับผู้เข้าอบรมตลาดวิชา เป็นกิจกรรมเล่าเรื่อง “ตัวฉัน” ให้เพื่อนในทีม/กลุ่มของคุณ เล่าอะไรก็ได้เพื่อให้เพื่อนรู้จัก “ตัวฉัน” มากขึ้น ใช้เวลาเล่าคนละประมาณ 5 นาที ในขณะที่มีคนเล่าเรื่องของเขา คนที่เหลือ ขอให้ฟังอย่างตั้งใจ ……. ทดลองทำกิจกรรมดูนะคะ……………. เมื่อทุกคนได้ผลัดกันเล่าเรื่อง “ตัวฉัน” ของตนแล้ว ขอให้ร่วมกันสะท้อนว่า รู้สึกอย่างไรกับการได้ยินเรื่องเล่าของกันและกัน คุณพบอะไรในเรื่องเล่าของตัวเอง และพบอะไรจากเรื่องเล่าของเพื่อนๆ การเล่าเรื่องตัวฉันให้กันและกันฟัง ……..ใคร่ครวญสักพัก………………………………… เสียงสะท้อนจากผู้เข้าอบรม หลังจากทำกิจกรรมเล่า “ตัวฉัน” “รู้สึกประหลาดใจที่มาเจอคนที่เหมือนกัน ทั้งที่มาจากคนละที่ พอคุยกัน ก็ได้รู้ว่าเราเหมือนกัน แต่ละคนเป็นคนไม่อยู่นิ่ง” “เราได้มองชีวิตของตัวเอง รู้สึกว่าเพื่อนทั้งสามคนเจอมรสุมทำในชีวิตทั้งนั้น ทำให้เห็นว่า สิ่งที่เราเจอนั้นมันขี้ประติ๋วมาก และยิ่งรู้สึกว่า กรุงโรมไม่ได้สร้างในวันเดียว” “เราพบความสัมพันธ์และความเชื่อมโยงของคนในกลุ่ม เราดีใจที่เจอ … Continue reading

Posted in กิจกรรมเรียนรู้, Uncategorized | Tagged , , , , , , , , | Leave a comment

โลกคือข่ายใยของความสัมพันธ์ต่าง ๆ

บันทึกการเรียนรู้วันแรกของการอบรมคิดกระบวนระบบ เราเรียนการคิดกระบวนระบบมากว่าสิบครั้ง ได้ยินเรื่องระบบปิด ระบบเปิด ระบบกลไก ระบบที่มีชีวิต และหลักคิดสำคัญของคิดกระบวนระบบมานับครั้งไม่ถ้วน ซ้ำยังได้เขียนหนังสือที่มีบทว่าด้วยการคิดกระบวนระบบ แต่วันนี้ การได้ฟังเรื่องเดิมซ้ำอีกกลับทำให้เกิดความรู้สึกใหม่ที่อุทานกับตัวเองในใจว่า “อ้อ อย่างนี้เอง” ไม่มีครั้งไหนในการเรียนจะซึ้งกับคำว่า “ปฏิสัมพันธ์” (connection) เท่าครั้งนี้ “โลกคือข่ายใยของความสัมพันธ์ต่าง ๆ” เราสรุปกับตัวเอง แล้วก็คิดถึงหนังสือ The Web of Life และ The Hidden Connections ของนักฟิสิกส์ ฟริตจ๊อป คาปร้า   “ปฏิสัมพันธ์เป็นหัวใจของระบบ” อาจารย์ชัยวัฒน์พูดเน้น “หัวใจของระบบ คือ ความสัมพันธ์ของส่วนต่าง เมื่อส่วนต่าง ๆ มีปฏิสัมพันธ์ระหว่างกัน … Continue reading

Posted in ผลึกความเข้าใจจาการอบรม, Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment