Category Archives: Uncategorized

คุยกันเรื่องชีวิตให้มากกว่าเรื่องงาน (ตอน 1)

 “การไปเยี่ยมของอาจารย์และทีมครั้งนี้ ไม่ใช่ลงไปติดตามงาน แต่อยากให้ทุกคนเห็นชีวิตเป็นตัวตั้ง ไม่เห็นงานเพียงอย่างเดียว หัวใจของความสำเร็จของมนุษย์คือการจัดการชีวิต เมื่อคุณจัดการชีวิตได้ดี งานของคุณก็จะดีตาม เพราะฉะนั้นเวลาเราไปคุย เอาเรื่องชีวิตมาคุยก่อน ให้เห็นความเป็นมนุษย์  แล้วเขาจะทะลุได้เอง แล้วเรื่องงานก็จะตามมาเอง” อาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์  หนึ่งในกระบวนการสำคัญของการเรียนรู้ คือ การฟูมฟักดูแลผู้เข้าอบรมหลักสูตรภาวะผู้นำองค์กรสมัยใหม่  (Leaders by Heart) อย่างต่อเนื่อง ไม่เพียงในการเช้ารับการอบรม 3 คืน 4 วัน แต่ทีมงานโครงการและวิทยากร สื่อสารเรียนรู้ร่วมกันอย่างต่อเนื่องผ่านรูปแบบการสื่อสาร social media และที่สำคัญ คือ การเดินทางไปเยี่ยมเยียนผู้เข้าร่วมโครงการในพื้นที่ ในการเยี่ยมเยียนผู้เข้าอบรมนี้เอง ทีมงานได้พบข้อเรียนรู้ที่สำคัญในการสร้างพลังสู่การเปลี่ยนแปลง ทั้งในมิติชีวิตและการงาน ปิยนาถ ประยูร หนึ่งในทีมพี่เลี้ยงสนับสนุนการเรียนรู้ได้บันทึกเล่าการเดินทางไปเยี่ยมเยียนทีมองค์กร/โครงการต่างๆ ในภาคใต้ เปิดวงสนทนา … Continue reading

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

มนุษย์-เครือข่าย

“เครือข่าย” เมื่อเอ่ยถึงคำนี้ เรารู้สึกอะไร เห็นภาพอะไรในใจเรา คำนี้ให้ความหมายอะไรกับเรา (ถ้าจะต้องอธิบายคำนี้ให้เด็ก 8 ขวบเข้าใจ เราจะอธิบายอย่างไร) เราทำเครือข่ายไปเพื่ออะไร มีความหมายอะไรกับชีวิตและสังคม? (เอาคำตอบจากหัวใจเราเอง ไม่เอาตามที่ได้ยิน ได้ฟัง หรือจำคนอื่นมาพูด) สำหรับเรา เครือข่าย ทำให้นึกถึงหนังสือ โยงใยที่ซ่อนเร้น ของนักฟิสิกส์ผู้โด่งดัง ฟริตจ๊อฟ คาปร้า และหนังสือวิทยาศาสตร์ใหม่ต่างๆ อีกทั้งเมื่อย้อนถึงหลักพุทธศาสนา ก็นึกถึงกฎอิทัปปจยตา ปฏิจสมุปปบาท อันเป็นกฏที่อธิบายความเชื่อมโยงของสรรพสิ่งและเหตุปัจจัยทั้งหลาย “เครือข่ายคือการเชื่อมเข้าหากันของมนุษย์” อาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์เกริ่นแล้วชวนพวกเราทบทวนตัวเองด้วยคำถามว่า “เวลาเราบอกว่า ทำงานสร้างเครือข่าย เราเข้าใจไหมว่า เป็นเรื่องการเชื่อมมนุษย์เข้าหากัน เราเห็นใบหน้าของมนุษย์ในเครือข่ายไหม”   อาจารย์ชวนให้ทุกคนทบทวนงาน “เครือข่าย” ที่ผ่านมาด้วยคำถาม ทบทวนการสร้างเครือข่ายของเรา (ตามความเป็นจริงที่เกิดขึ้น) … Continue reading

Posted in กิจกรรมเรียนรู้, Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

รดน้ำ “เมล็ดพันธุ์แห่งความสุข” ในใจคน

“ เมื่อเธอตกหลุมรักครั้งแรก  และรู้สึกชื่นชอบใครคนหนึ่งมาก ๆ นั่นไม่ใช่ความรักที่แท้จริง ความรักที่แท้จริงหมายถึง  ความรัก ความเมตตา และความกรุณา  เป็นความรักที่ปราศจากเงื่อนไขใดๆ …การทำให้คนๆ หนึ่งมีความสุขเท่ากับเธอได้เรียนรู้ที่จะแสดงความรักของเธอที่มีต่อมวลมนุษย์และสรรพสิ่งทั้งหลาย” (จากหนังสือ หน้า 64) ปิยนาถ ประยูร จากจุลสารกล้าฝัน  คอลัมน์บนชั้นหนังสือ เขียนเมื่อปี 2544 ฉันแอบอ่านหนังสือเล่มนี้ในห้องประชุม  ขณะที่ผู้อภิปรายกำลังพูดถึงสิทธิชุมชน  ซึ่งเป็นสิทธิในการตัดสินใจจะทำอะไรหรือไม่ทำอะไรบนผืนแผ่นดินที่เขาอาศัยอยู่  สิทธิในการปกปักรักษาต้นไม้ทุกต้น  สายน้ำทุกสายและผู้คนทุกคนในชุมชนของเขา  ไม่ใช่ว่าเรื่องที่ได้ฟังจะน่าเบื่อ  แต่ฉันรู้สึกไม่สบายใจทุกครั้งที่ได้ยินเรื่องการละเมิดสิทธิของชุมชนเหล่านี้  ฉันจึงหยิบหนังสือเล่มนี้ขึ้นมาอ่าน  “เมล็ดพันธุ์แห่งความสุข”   เขียนโดยท่าน  ติช นัท ฮันห์  แปลโดย ธีรเดช  อุทัยวิทยารัตน์  เป็นหนึ่งในชุดหนังสือสื่อความคิดของสำนักพิมพ์มูลนิธิโกมลคีมทอง  เป็นหนังสือเล่มเล็ก  ที่ทำให้เรามองสิ่งต่างๆ  … Continue reading

Posted in ล้อมวงอ่าน, Uncategorized | Tagged , , , , , | Leave a comment

อาชีพ หรือ พันธกิจแห่งชีวิต

บางคนบอกว่า “เขาพิชิตภูเขาได้” ในขณะที่อีกคนอาจบอกว่า “ภูเขาร้องเรียกให้เขาขึ้นไปหา” คนทั้งสองต่างขึ้นไปอยู่ที่ยอดเขา แต่วิธีที่เขามองตนเองและสิ่งที่เขาทำนั้นต่างกัน (mindset ต่างกัน) แม่ชีเทเรซาเคยกล่าวว่า สิ่งต่างๆ ที่ตัวท่านทำนั้น เป็นเพราะตัวท่านเป็นดินสอให้พระหัตถ์ของพระผู้เป็นเจ้า ให้พระผู้เป็นเจ้าเขียนพระประสงค์ผ่านตัวท่านไป หรือนักบุญฟรานซิส แห่งอัสสิซี กล่าวว่า ท่านเป็นเครื่องมือของสันติภาพ หรือ พระอาจารย์พุทธทาสน้อมยอมตนเป็นทาสของพระพุทธเจ้า เป็นต้น เราจะเลือกมองตัวเองว่าอย่างไร? “ขอให้เรามองว่า พวกเราเป็นผู้ถูกเลือกให้มาอยู่ในยุคที่ปั่นป่วนนี้ ถูกเลือกให้ทำงานที่เราทำเพื่อดูแลเพื่อนร่วมโลก” อาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ กล่าว สาระในเรื่องนี้ทำให้เรานึกถึงบทความที่อาจารย์เคยส่งให้อ่าน เหตุที่ภาวะการนำของอเมริกาล้มเหลว (Why America’s Leadership Fails) จากเดอะ นิวยอร์ค ไทมส์ (The New York Times) เขียนโดยคอลัมนิสต์นักการศึกษาชื่อดัง … Continue reading

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , | Leave a comment

มิตรภาพงอกงาม การงานงอกเงย

ความรู้จากวิชาภาวะผู้นำเรียนรู้รวมหมู่และคิดกระบวนระบบนำไปใช้สร้างการเปลี่ยนแปลงได้อย่างไร? คุณมงคล  ปัญญาประชุม ศูนย์ประสานงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้าภาคอีสานตอนล่าง เขียนสะท้อนบางส่วนของเส้นทางการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง หลังจากผ่านกระบวนการอบรมหลักสูตรที่1  ผมและทีมงานก็กระโจนเข้าสู่โหมดของการทำงานปกติ  งานของเครือข่ายองค์กรงดเหล้าภาคอีสานตอนล่าง  บทบาทของพวกเราทีมเจ้าหน้าที่ในองค์กรส่วนใหญ่จะอยู่กับการทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงและขลุกอยู่กับการประชุมเป็นส่วนใหญ่  หลังๆ ผมเริ่มสังเกตเห็นว่า การประชุมหลายครั้งไปไม่ถึงเป้าหมาย  คนมาประชุมก็รู้สึกเบื่อหน่ายไร้ชีวิตชีวา ทุกอย่างดูเร่งรีบไปหมด สถานการณ์แบบนี้ ผมเคยเข้าร่วมประชุมกับเครือข่ายอื่นๆ ในฐานะของผู้เข้าร่วมก็คิดว่ามันอยู่ในภาวะการณ์เดียวกันนี้ จนหลายครั้งที่ผมตั้งคำถามว่าทำไมจึงเป็นเช่นนี้….? แต่พอเข้าร่วมอบรมครั้งแรกอาจารย์ชัยวัฒน์ ท่านพูดถึงเรื่อง  “ ความศักดิ์สิทธิ์”  โดยเฉพาะ ความศักดิ์สิทธิ์ในสภาวะที่เราดำรงอยู่กับปัจจุบันขณะนั้นสำคัญมาก มันเหมือนคำถามที่เมื่อก่อนวิเคราะห์ไปต่างๆ นาๆ ว่าสาเหตุมันเกิดจากอะไรก็ถูกคลี่คลายลงไปด้วยคำว่า “ศักดิ์สิทธิ์”  เพียงคำเดียว หลังผ่านการอบรมหลักสูตรที่ 1  ในการจัดวงประชุมหรือพูดคุยกันในเครือข่าย  พวกเราพยายามสร้างความศักดิ์สิทธิ์ในการพูดคุยกัน  โดยใส่ใจในกระบวนการทำงานทุกขั้นตอนให้มากขึ้น ทำให้การประชุมช้าลงบ้างและรับฟังเจตจำนงและอุดมการณ์ร่วมของเพื่อนร่วมเครือข่าย เปิดพื้นที่ให้แต่ละคนได้พูดถึงอุดมการณ์เบื้องลึกในการทำงาน  แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายครับ เพราะตัวแปรเยอะอยู่เหมือนกัน ทั้งเรื่องเทคโนโลยีที่มักดึงความสนใจของทีมงานและคนอบรมอยู่เสมอๆ  ความคุ้นเคยกันของพวกเราที่แทบจะเรียกได้ว่าแค่อ้าปากก็รู้ว่าจะพูดอะไร พวกเราในบทบาทของคนนำการประชุมเองหลายครั้งก็ต้องทำงานกับตัวเองทั้งภายนอกภายในอยู่ตลอดเวลา  … Continue reading

Posted in Uncategorized | Leave a comment

คุณสมบัติแห่งภาวะผู้นำ 6 ประการ

  ผู้นำเป็นผู้รังสรรค์อนาคต และอนาคตไม่ได้อยู่ภายนอกหรืออยู่ข้างหน้าเรา หากแต่อนาคตอยู่ในหัวใจและชีวิตด้านในของผู้นำเอง เดวิด โบห์ม นักฟิสิกส์ทฤษฎีผู้โด่งดังกล่าวว่า “อนาคตเป็นสิ่งที่เราก่อร่างสร้างขึ้นอยู่ทุกๆ ขณะ” เราตระหนักหรือไม่ว่า สิ่งที่เราเป็น ทำ และพูด เป็นส่วนหนึ่งในการสร้างอนาคตของตัวเราและของโลก โจเซฟ จาวอสกี้  ผู้เขียนหนังสือ Synchronicity: the Inner Path of Leadership พูดถึงคุณลักษณะแห่งภาวะผู้นำที่จะร้งสรรค์อนาคต 6 ประการ ที่ทุกคนสามารถบ่มเพาะให้มีในตนเอง กล่าวคือ มีเป้าหมายที่ชัดเจน ผู้นำต้องเดินสู่โลกภายใน ค้นหาเป้าหมายในชีวิตของตนเอง “เรามีชีวิตอยู่ไปทำไม และเพื่อทำอะไร” หลายครั้ง เวลาเราคุยเรื่องเป้าหมาย หลายคนมักสับสนเอาเป้าหมายของงานมาเป็นเป้าหมายชีวิต เช่นเป้าหมายทำให้คนในชุมชนลด เลิกสุรา — เป้าหมายนี้ไม่ผิด … Continue reading

Posted in ผลึกความเข้าใจจาการอบรม, Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

หัวใจแห่งภาวะผู้นำ

“อยากให้โลกเป็นอย่างไร จงเป็นคนแบบนั้นก่อน” — มหาตมะ คานธี ผู้นำ คือ ผู้ที่นำตนเองได้ ตัวตนของเขาและสิ่งที่เขาทำนั้นเองที่จะสร้างผลสะเทือน แรงบันดาลใจให้ผู้อื่นนำตัวเองตามเขาไปด้วย ผู้นำ มีความมุ่งมั่นตั้งใจ เพียรพยามฝึกฝนตนเองให้มีศักยภาพสูงสุด (personal mastery)  หรืออาจเรียกได้ว่า บ่มเพาะบารมีในตน (perfection) บารมีในที่นี้หมายถึงการเป็นมนุษย์ที่เข้าถึงศักยภาพสูงสุดในตนขึ้นไปเรื่อยๆ เป็นความหมายอย่างในพุทธศาสนา ที่พระพุทธเจ้าต้องบำเพ็ญบารมีมากมาย เช่น การให้ ความเมตตากรุณา ความอดทนอดกลั้น ปัญญา ขันติ เป็นต้น เกิดสภาวะแห่งการตื่น ปีเตอร์ เซงเก้ ให้คำนิยามถึงภาวะผู้นำพื้นฐานไว้ 2 ประการ คือ The development and application of … Continue reading

Posted in ผลึกความเข้าใจจาการอบรม, Uncategorized | Tagged , , , , , , , | Leave a comment

ฟื้นคืนความศักดิ์สิทธิ์ให้ชีวิตและงาน

“หลังจากเสร็จจากเวทีครั้งที่ 1 พวกเรารู้สึกได้รับพลังและมีความหวังกับการสร้างการเปลี่ยนแปลงในองค์กรของตนเอง เราคุยกันถึงการสร้างการประชุมให้เป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ ที่จะทำให้ทุกคนอยู่กับกระบวนการประชุมและเห็นภาพรวมของการขับเคลื่อนงานไปด้วยกัน ท่ามกลางทีมใหญ่ที่มีระดับความรู้ความเข้าใจที่แตกต่าง…” หลังการอบรมภาวะผู้นำเรียนรู้รวมหมู่ วิชาแรกของหลักสูตรภาวะผู้นำองค์กรสมัยใหม่ ทีมต้ิดตามสนับสนุนส่งชุดคำถามติดตามเพื่อให้ทุกคนและทุกทีมได้ทบทวนสาระ กระบวนการ ทักษะ ความรู้ในการอบรม และดูว่า ได้นำเอาสิ่งเหล่านี้ไปปฏิบัติในพื้นที่ชีวิตได้หรือไม่ ผลเป็นอย่างไร เราพบว่า ข้อเขียน (การบ้าน) ที่แต่ละคนส่งมานั้นมีคุณค่าความหมายกับการเรียนรู้ของโครงการ และคิดว่า จะเป็นประโยชน์กับคนอื่นๆ ในทีมองค์กรต่างๆ ด้วย คุณสุมาลี โตกทอง มูลนิธิสร้างความเข้าใจเรื่องสุขภาพผู้หญิง เขียนเล่าการนำเอาความรู้ กระบวนการ ทักษะ และสิ่งที่เธอได้รับจากการอบรมภาวะผู้นำเรียนรู้รวมหมู่ไปทดลองปฏิบัติในพื้นที่ชีวิตและงาน “หลังจากเสร็จจากเวทีครั้งที่ 1 พวกเรารู้สึกได้รับพลังและมีความหวังกับการสร้างการเปลี่ยนแปลงในองค์กรของตนเอง เราคุยกันถึงการสร้างการประชุมให้เป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ ที่จะทำให้ทุกคนอยู่กับกระบวนการประชุมและเห็นภาพรวมของการขับเคลื่อนงานไปด้วยกัน ท่ามกลางทีมใหญ่ที่มีระดับความรู้ความเข้าใจที่แตกต่าง (แม่บ้าน ธุรการ การเงิน ทีมสื่อ ทีมพื้นที่ … Continue reading

Posted in บันทึกการเรียนรู้ และการนำไปใช้, Uncategorized | Tagged , , , , | Leave a comment

ส่งการบ้าน

ตั้งแต่จบจากการเป็นนักเรียนในระบบการศึกษาภาคบังคับ ก็ไม่ได้คิดถึงคำว่า “การบ้าน” อีกเลยในชีวิตนี้ จนกระทั่งเมื่อทำโครงการภาวะผู้นำองค์กรสมัยใหม่ คำว่า “การบ้าน” ก็หวนกลับมาอีกครั้งด้วยความหมายที่เข้มข้นขึ้นกว่าเดิม “การเรียนรู้ในห้องอบรมเป็นเพียง 20-30 เปอร์เซ็นต์ของการเรียนรู้ การเรียนรู้ที่แท้อยู่ในการงานและการใช้ชีวิตของเรา” อาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์เน้นย้ำความหมายของการเรียนรู้ หลายครั้ง เราเข้ารับการอบรมต่างๆ รู้สึกดี มีพลัง ได้รับความรู้แล้วก็ผ่านไป หลายสิ่งหลายอย่างที่ดีๆ ที่เก็บเกี่ยวมานั้นไม่ได้นำมาฝึกฝนทดลองหว่านใช้ในชีวิตจริงของเรา เราเป็นนักเสพความรู้ แต่ไม่ได้ประโยชน์จากความรู้นั้นเท่าไร ด้วยเหตุนี้ ทางโครงการฯ จึงออกแบบระบบติดตามสนับสนุนการเรียนรู้ ด้วยความตั้งใจว่าจะช่วยรักษาพลังการเรียนรู้ให้นักเรียนรู้ทุกคน มุ่งมั่นทดลองนำทักษะความรู้ที่ได้รับไปทดลองปฏิบัติในชีวิตและงาน เราแจกสมุดบันทึกเพื่อให้แต่ละคนบันทึกการเรียนรู้ในงานและชีวิต ความรู้ ข้อสังเกตเกี่ยวกับตัวเอง ทีม งาน ฯลฯ และราว 1 เดือนหลังจากการอบรม “ทีมพี่เลี้ยงการเรียนรู้” จะส่งชุดคำถามเพื่อให้นักเรียนรู้ทุกคนได้ใคร่ครวญและเขียนเล่าสะท้อนเรื่องราวการนำความรู้ ทักษะไปใช้ในชีวิตและงานในช่วงเวลาที่ผ่านมา … Continue reading

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , | Leave a comment

พลัง

  Systems thinking is relationship of forces. การคิดกระบวนนระบบคือการคิดจากการเห็นสิ่งต่างๆ ปฏิสัมพันธ์กัน “กำลัง” กระทำกับ “กำลัง” และกำลัง/พลังต่างๆ นั้นไม่ใช่สิ่งที่หยุดนิ่ง ตายตัว แต่พลังนั้นมีขึ้น-ลง ลด-เพิ่ม เปลี่ยนแปลงได้ ตามเหตุและปัจจัย เมื่ออาจารย์ชัยวัฒน์ชวนคิดเรื่อง “กำลัง” (พลัง) เราก็นึกถึงคำพูด “May the Force be with you.” ของมาสเตอร์โยดา แห่ง Star Wars “กำลัง/พลังของเหล่าเจไดคืออะไร อยู่ตรงไหน พวกเขามีพลังได้อย่างไร เขาเอากำลังไปใช้เพื่ออะไร” สาวก Star Wars … Continue reading

Posted in ผลึกความเข้าใจจาการอบรม, Uncategorized | Tagged , , , , , | Leave a comment