Author Archives: leadersbyheartblog

เล่นให้ (งาน) สำเร็จ

ในการอบรมภาวะผู้นำองค์กรสมัยใหม่ ผู้เข้าอบรมวัยกลางคนหลายคนตาเป็นประกาย เมื่อได้ต่อเลโก้เป็นรูปร่างต่างๆ ตามจินตนาการ บางคนก็สนุกกับการปั้นดินน้ำมันเป็นรูปคน เกาะ เรือ บางคนก็กำลังวาดรูปร่างคนบนกระดาษ เหมือนจะทำตุ๊กตากระดาษ — บรรยากาศในห้องอบรมหลักสูตรการคิดด้วยมือ (Design Thinking and Prototyping) พาทุกคนกลับไปเป็นเด็ก ยิ้ม หัวเราะ เล่นสนุก และแน่นอน เรียนรู้บทเรียนสำคัญหลายเรื่องที่ได้จากการเล่นและลงมือสร้างสรรค์แบบจำลองความคิด ส่วนหนึ่งของข้อเรียนรู้สำคัญ คือ การคิดด้วยมือช่วยให้เรามีไอเดียดีๆ และมีความสุขในการทำงานร่วมกัน ความฉลาดของกาย โดยมาก เราติดการคิดเชิงวิเคราะห์ พูดแสดงความคิดเห็นกัน โต้แย้ง ถกเถียง แต่สิ่งที่เรายังทำน้อย คือ การคิดด้วยมือ หรือคิดไป ทดลองทำไปด้วย (แบบนักวิทยาศาสตร์ที่ทำการทดลอง) ซึ่งอาจจะเรียกได้ว่า play and learn … Continue reading

Posted in กิจกรรมเรียนรู้ | Tagged , , , , , , , , , , | Leave a comment

เก้าอี้ขาที่ 4 พลังชีวิตประชาธิปไตย

“การเลือกตั้งแบบเดิมๆ ทำลายความหวังและความใฝ่ฝันของประชาชนที่ตื่นแล้ว ขอให้พวกเรายกจิตใจให้สูงเข้าไว้ อย่ายอมลดภาพฝันให้ลงมาอยู่แค่ยอมรับกติกาธรรมดาๆ ที่สร้างการเมืองที่เราสิ้นหวังกันมานับสิบปี ด้วยวาทกรรมประชาธิปไตยให้เหลือแค่นักเลือกตั้งและการเลือกตั้ง ประชาธิปไตยของประชาชนมีแก่นแท้อยู่ที่กระบวนการและการทำงานด้วยความหวังและศรัทธาต่อสิ่งที่ดีงาม ด้วยความรักความผูกพันต่อบ้านเกิดเมืองนอน ด้วยความกตัญญูรู้คุณต่อสิ่งที่บรรพบุรุษได้สร้างไว้ให้เราและด้วยความรักและไมตรีต่อพี่น้องร่วมชาติเดียวกัน”   ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ เมื่อปี 2547  ชุมชนบ้านน้ำเค็ม อ.ตะกั่วป่า จ.พังงา เป็นหนึ่งในพื้นที่ประสบภัยจากคลื่นยักษ์สึนามิ ผู้คนล้มตายหลายร้อยชีวิต บ้านพังเสียหายกว่า 1,500 หลัง เหลือเพียง 210 หลัง ในเวลานั้น การให้ความช่วยเหลือจากภายนอก โดยเฉพาะภาครัฐยังไม่เข้าไม่ถึง และไม่ทันทุกข์ที่เผชิญ ผู้คนในชุมชนบ้านน้ำเค็มที่เหลือรอดจึงลุกขึ้นมากอบกู้ชีวิตตัวเอง รวมตัวกันที่ศูนย์พักพิงชั่วคราวบ้านบางม่วง ที่ซึ่งทำให้พวกเขาได้เรียนรู้ถึงการฟื้นฟูชุมชนทีละก้าวทีละขั้น จนออกแบบสร้างสรรค์ชุมชนเล็กๆ ให้อยู่ร่วมกันในแบบที่ต้องการได้ วิกฤตน้ำท่วมใหญ่ จังหวัดน่าน ก็เช่นกัน เราจะเห็นปฏิบัติการของชุมชนที่ลุกขึ้นมาแก้ทุกข์ตัวเอง ช่วยเหลือกันและกันอย่างขันแข็งและรวดเร็วด้วยศักยภาพและความรู้ที่มี ชุมชนหลายแห่งประสบปัญหาภาวะหนี้สินก็ได้รวมตัวกันทำสัจจะออมทรัพย์ เพื่อดูแลสวัสดิการชุมชนกันเอง … Continue reading

Posted in ล้อมวงอ่าน | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

มนุษย์-เครือข่าย

“เครือข่าย” เมื่อเอ่ยถึงคำนี้ เรารู้สึกอะไร เห็นภาพอะไรในใจเรา คำนี้ให้ความหมายอะไรกับเรา (ถ้าจะต้องอธิบายคำนี้ให้เด็ก 8 ขวบเข้าใจ เราจะอธิบายอย่างไร) เราทำเครือข่ายไปเพื่ออะไร มีความหมายอะไรกับชีวิตและสังคม? (เอาคำตอบจากหัวใจเราเอง ไม่เอาตามที่ได้ยิน ได้ฟัง หรือจำคนอื่นมาพูด) สำหรับเรา เครือข่าย ทำให้นึกถึงหนังสือ โยงใยที่ซ่อนเร้น ของนักฟิสิกส์ผู้โด่งดัง ฟริตจ๊อฟ คาปร้า และหนังสือวิทยาศาสตร์ใหม่ต่างๆ อีกทั้งเมื่อย้อนถึงหลักพุทธศาสนา ก็นึกถึงกฎอิทัปปจยตา ปฏิจสมุปปบาท อันเป็นกฏที่อธิบายความเชื่อมโยงของสรรพสิ่งและเหตุปัจจัยทั้งหลาย “เครือข่ายคือการเชื่อมเข้าหากันของมนุษย์” อาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์เกริ่นแล้วชวนพวกเราทบทวนตัวเองด้วยคำถามว่า “เวลาเราบอกว่า ทำงานสร้างเครือข่าย เราเข้าใจไหมว่า เป็นเรื่องการเชื่อมมนุษย์เข้าหากัน เราเห็นใบหน้าของมนุษย์ในเครือข่ายไหม”   อาจารย์ชวนให้ทุกคนทบทวนงาน “เครือข่าย” ที่ผ่านมาด้วยคำถาม ทบทวนการสร้างเครือข่ายของเรา (ตามความเป็นจริงที่เกิดขึ้น) … Continue reading

Posted in กิจกรรมเรียนรู้, Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

Great Servant Leadership

บันทึกวันแรก :การอบรมหลักสูตรการสร้างเครือข่ายที่มีพลังและยั่งยืน (Networking) ระหว่าง 19-21 ตค. 2559 พระองค์ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ผู้เป็น Servant Leadership คือ กษัตริย์ผู้ที่น้อมพระองค์ลงมารับใช้แผ่นดินและพสกนิกร ทุกเชื้อชาติ ศาสนา สถานะ, พระองค์ทรงดำรงอยู่ในทศบารมี, ทศพิธราชธรรมเป็นหลักคุณค่าความหมาย (Core Value) ที่พระองค์ยึดในการปฏิบัติราชกิจทั้งปวง — นี่เป็นวิถีแห่งโพธิสัตว์โดยแท้ การอบรมหลักสูตรภาวะผู้นำในวันนี้ทวีความหมายลึกซึ้งยิ่งขึ้น ในภาวะที่แผ่นดินกำลังโศกเศร้าอาดูรต่อการสูญเสียพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พระผู้ทรงเป็นที่รักยิ่งของปวงชนชาวไทยและทรงเป็นแบบอย่างของภาวะผู้นำอันประเสริฐ อาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ วิทยากรหลักในหลักสูตรพัฒนาภาวะผู้นำ กล่าวเสมอว่า ภาวะผู้นำเป็นเรื่องของการสร้างบารมี (Self-mastery) ที่หมายถึงการฝึกฝนและพัฒนาตนเองให้เป็นมนุษย์ที่แท้ ที่สมบูรณ์ยิ่งๆ ขึ้นอย่างไม่มีที่สิ้นสุด ดังนั้นแล้ว พวกเราจึงเริ่มต้นการเรียนรู้ด้วยการนั่งสมาธิ อ่านคำกลอน “วิถีแห่งโพธิสัตว์” ของท่านทาไล ลามะ และระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ … Continue reading

Posted in กิจกรรมเรียนรู้ | Tagged , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

รดน้ำ “เมล็ดพันธุ์แห่งความสุข” ในใจคน

“ เมื่อเธอตกหลุมรักครั้งแรก  และรู้สึกชื่นชอบใครคนหนึ่งมาก ๆ นั่นไม่ใช่ความรักที่แท้จริง ความรักที่แท้จริงหมายถึง  ความรัก ความเมตตา และความกรุณา  เป็นความรักที่ปราศจากเงื่อนไขใดๆ …การทำให้คนๆ หนึ่งมีความสุขเท่ากับเธอได้เรียนรู้ที่จะแสดงความรักของเธอที่มีต่อมวลมนุษย์และสรรพสิ่งทั้งหลาย” (จากหนังสือ หน้า 64) ปิยนาถ ประยูร จากจุลสารกล้าฝัน  คอลัมน์บนชั้นหนังสือ เขียนเมื่อปี 2544 ฉันแอบอ่านหนังสือเล่มนี้ในห้องประชุม  ขณะที่ผู้อภิปรายกำลังพูดถึงสิทธิชุมชน  ซึ่งเป็นสิทธิในการตัดสินใจจะทำอะไรหรือไม่ทำอะไรบนผืนแผ่นดินที่เขาอาศัยอยู่  สิทธิในการปกปักรักษาต้นไม้ทุกต้น  สายน้ำทุกสายและผู้คนทุกคนในชุมชนของเขา  ไม่ใช่ว่าเรื่องที่ได้ฟังจะน่าเบื่อ  แต่ฉันรู้สึกไม่สบายใจทุกครั้งที่ได้ยินเรื่องการละเมิดสิทธิของชุมชนเหล่านี้  ฉันจึงหยิบหนังสือเล่มนี้ขึ้นมาอ่าน  “เมล็ดพันธุ์แห่งความสุข”   เขียนโดยท่าน  ติช นัท ฮันห์  แปลโดย ธีรเดช  อุทัยวิทยารัตน์  เป็นหนึ่งในชุดหนังสือสื่อความคิดของสำนักพิมพ์มูลนิธิโกมลคีมทอง  เป็นหนังสือเล่มเล็ก  ที่ทำให้เรามองสิ่งต่างๆ  … Continue reading

Posted in ล้อมวงอ่าน, Uncategorized | Tagged , , , , , | Leave a comment

การเดินทางของความเข้าใจ

หลายครั้งในการอบรม เราอาจรู้สึกว่า เข้าใจความรู้ด้วยสมองหรือการคิด บ้างก็อาจจะไม่เข้าใจในสาระหรือทักษะที่ฝึกฝน แต่เมื่อใช้ชีวิตและทำงาน เราจะเจอเรื่องราวที่ทำให้เราประจักษ์และเข้าใจสิ่งที่เรียนรู้มามากขึ้น อย่างเช่นเรื่องราวการบันทึกการนำความรู้ไปใช้ในการทำงานของครูปิ่นโต เกรียงไกร วิหาร จากโรงเรียนต้นกล้า จ. ระยอง ตามความดังต่อไปนี้ หลังจากที่เข้าร่วมอบรมหลักสูตรที่ 1 ภาวะผู้นำเรียนรู้รวมหมู่ และ หลักสูตรที่ 2 การคิดกระบวนระบบ คุณเกรียงไกร  วิหาร จากทีมโรงเรียนต้นกล้าระยอง ได้ทบทวนและบอกเล่าการนำความรู้ที่ได้จากการอบรมไปใช้กับการพัฒนาการเรียนรู้ในชุมชนครูและเด็กๆ ที่โรงเรียน โดยขอยกตัวอย่าง 3 เรื่อง ดังนี้ 1. การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ในองค์กร จากอ่านหนังสือ อบรมสัมมนา ศึกษาเรียนรู้จากการสนทนาและอินเตอร์เน็ต โดยมีการเรียนรู้ 2 รูปแบบ คือ การเรียนรู้รวมเรื่องเดียวกัน และ  การเรียนรู้ตามความสนใจแล้วนำมาแลกเปลี่ยนแบ่งปันกันในองค์ … Continue reading

Posted in บันทึกการเรียนรู้ และการนำไปใช้ | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

อาชีพ หรือ พันธกิจแห่งชีวิต

บางคนบอกว่า “เขาพิชิตภูเขาได้” ในขณะที่อีกคนอาจบอกว่า “ภูเขาร้องเรียกให้เขาขึ้นไปหา” คนทั้งสองต่างขึ้นไปอยู่ที่ยอดเขา แต่วิธีที่เขามองตนเองและสิ่งที่เขาทำนั้นต่างกัน (mindset ต่างกัน) แม่ชีเทเรซาเคยกล่าวว่า สิ่งต่างๆ ที่ตัวท่านทำนั้น เป็นเพราะตัวท่านเป็นดินสอให้พระหัตถ์ของพระผู้เป็นเจ้า ให้พระผู้เป็นเจ้าเขียนพระประสงค์ผ่านตัวท่านไป หรือนักบุญฟรานซิส แห่งอัสสิซี กล่าวว่า ท่านเป็นเครื่องมือของสันติภาพ หรือ พระอาจารย์พุทธทาสน้อมยอมตนเป็นทาสของพระพุทธเจ้า เป็นต้น เราจะเลือกมองตัวเองว่าอย่างไร? “ขอให้เรามองว่า พวกเราเป็นผู้ถูกเลือกให้มาอยู่ในยุคที่ปั่นป่วนนี้ ถูกเลือกให้ทำงานที่เราทำเพื่อดูแลเพื่อนร่วมโลก” อาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ กล่าว สาระในเรื่องนี้ทำให้เรานึกถึงบทความที่อาจารย์เคยส่งให้อ่าน เหตุที่ภาวะการนำของอเมริกาล้มเหลว (Why America’s Leadership Fails) จากเดอะ นิวยอร์ค ไทมส์ (The New York Times) เขียนโดยคอลัมนิสต์นักการศึกษาชื่อดัง … Continue reading

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , | Leave a comment

มิตรภาพงอกงาม การงานงอกเงย

ความรู้จากวิชาภาวะผู้นำเรียนรู้รวมหมู่และคิดกระบวนระบบนำไปใช้สร้างการเปลี่ยนแปลงได้อย่างไร? คุณมงคล  ปัญญาประชุม ศูนย์ประสานงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้าภาคอีสานตอนล่าง เขียนสะท้อนบางส่วนของเส้นทางการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง หลังจากผ่านกระบวนการอบรมหลักสูตรที่1  ผมและทีมงานก็กระโจนเข้าสู่โหมดของการทำงานปกติ  งานของเครือข่ายองค์กรงดเหล้าภาคอีสานตอนล่าง  บทบาทของพวกเราทีมเจ้าหน้าที่ในองค์กรส่วนใหญ่จะอยู่กับการทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงและขลุกอยู่กับการประชุมเป็นส่วนใหญ่  หลังๆ ผมเริ่มสังเกตเห็นว่า การประชุมหลายครั้งไปไม่ถึงเป้าหมาย  คนมาประชุมก็รู้สึกเบื่อหน่ายไร้ชีวิตชีวา ทุกอย่างดูเร่งรีบไปหมด สถานการณ์แบบนี้ ผมเคยเข้าร่วมประชุมกับเครือข่ายอื่นๆ ในฐานะของผู้เข้าร่วมก็คิดว่ามันอยู่ในภาวะการณ์เดียวกันนี้ จนหลายครั้งที่ผมตั้งคำถามว่าทำไมจึงเป็นเช่นนี้….? แต่พอเข้าร่วมอบรมครั้งแรกอาจารย์ชัยวัฒน์ ท่านพูดถึงเรื่อง  “ ความศักดิ์สิทธิ์”  โดยเฉพาะ ความศักดิ์สิทธิ์ในสภาวะที่เราดำรงอยู่กับปัจจุบันขณะนั้นสำคัญมาก มันเหมือนคำถามที่เมื่อก่อนวิเคราะห์ไปต่างๆ นาๆ ว่าสาเหตุมันเกิดจากอะไรก็ถูกคลี่คลายลงไปด้วยคำว่า “ศักดิ์สิทธิ์”  เพียงคำเดียว หลังผ่านการอบรมหลักสูตรที่ 1  ในการจัดวงประชุมหรือพูดคุยกันในเครือข่าย  พวกเราพยายามสร้างความศักดิ์สิทธิ์ในการพูดคุยกัน  โดยใส่ใจในกระบวนการทำงานทุกขั้นตอนให้มากขึ้น ทำให้การประชุมช้าลงบ้างและรับฟังเจตจำนงและอุดมการณ์ร่วมของเพื่อนร่วมเครือข่าย เปิดพื้นที่ให้แต่ละคนได้พูดถึงอุดมการณ์เบื้องลึกในการทำงาน  แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายครับ เพราะตัวแปรเยอะอยู่เหมือนกัน ทั้งเรื่องเทคโนโลยีที่มักดึงความสนใจของทีมงานและคนอบรมอยู่เสมอๆ  ความคุ้นเคยกันของพวกเราที่แทบจะเรียกได้ว่าแค่อ้าปากก็รู้ว่าจะพูดอะไร พวกเราในบทบาทของคนนำการประชุมเองหลายครั้งก็ต้องทำงานกับตัวเองทั้งภายนอกภายในอยู่ตลอดเวลา  … Continue reading

Posted in Uncategorized | Leave a comment

คุณสมบัติแห่งภาวะผู้นำ 6 ประการ

  ผู้นำเป็นผู้รังสรรค์อนาคต และอนาคตไม่ได้อยู่ภายนอกหรืออยู่ข้างหน้าเรา หากแต่อนาคตอยู่ในหัวใจและชีวิตด้านในของผู้นำเอง เดวิด โบห์ม นักฟิสิกส์ทฤษฎีผู้โด่งดังกล่าวว่า “อนาคตเป็นสิ่งที่เราก่อร่างสร้างขึ้นอยู่ทุกๆ ขณะ” เราตระหนักหรือไม่ว่า สิ่งที่เราเป็น ทำ และพูด เป็นส่วนหนึ่งในการสร้างอนาคตของตัวเราและของโลก โจเซฟ จาวอสกี้  ผู้เขียนหนังสือ Synchronicity: the Inner Path of Leadership พูดถึงคุณลักษณะแห่งภาวะผู้นำที่จะร้งสรรค์อนาคต 6 ประการ ที่ทุกคนสามารถบ่มเพาะให้มีในตนเอง กล่าวคือ มีเป้าหมายที่ชัดเจน ผู้นำต้องเดินสู่โลกภายใน ค้นหาเป้าหมายในชีวิตของตนเอง “เรามีชีวิตอยู่ไปทำไม และเพื่อทำอะไร” หลายครั้ง เวลาเราคุยเรื่องเป้าหมาย หลายคนมักสับสนเอาเป้าหมายของงานมาเป็นเป้าหมายชีวิต เช่นเป้าหมายทำให้คนในชุมชนลด เลิกสุรา — เป้าหมายนี้ไม่ผิด … Continue reading

Posted in ผลึกความเข้าใจจาการอบรม, Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

เมื่อตัวเราเปลี่ยน โลกก็เปลี่ยน

เมื่อเรามีสติ ใส่ใจสัมพันธ์กับผู้คนตรงหน้า การสนทนาก็ดีขึ้นและส่งผลกับประสิทธิภาพของงาน นี่คือสิ่งสำคัญส่วนหนึ่งจากบันทึกเส้นทางการเรียนรู้ของคุณกฤดาญชลี เพ็ญภาค สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ทีมงาน สปสช. ( 5 คน) มีข้อสรุปว่าจะใช้วิธีการ สนทนาโดยเลือกเป้าหมายการสนทนาให้เห็นภาพใหญ่ทั้งหมดที่สัมพันธ์กับงาน โครงการ แผนงาน องค์กรของเรา (เห็น big picture) ซึ่งแต่ละคนจะมีเวทีประชุมจัดทำยุทธศาสตร์ปี 2560- 2564 ขององค์กรแบบไต่ระดับ พวกเราในทีมจะได้ทำในระดับของสำนักที่แต่ละท่านสังกัดอยู่ โดยเลือกใช้รูปแบบวิธีที่ 1 (สนทนาให้มีแรงปรารถนา) และเลือกใช้วิธีที่ 4 (สนทนานำไปสู่การตั้งคำถามและใคร่ครวญให้ลึกซึ้ง) มาปรับใช้เป็นกระบวนการการทำงานร่วมกัน อนึ่ง ในช่วงการปฏิบัติงานแต่ละวัน แต่ละเดือน ข้าพเจ้าจะมีวงสนทนาระหว่างทีมงานในสำนักอยู่เป็นประจำทุกเดือน เดือนละ 1 ครั้ง ซึ่งสามารถนำหลักการ วิธีการที่ได้เรียนรู้การสนทนา นำไปปรับใช้ได้ทุกวัน … Continue reading

Posted in บันทึกการเรียนรู้ และการนำไปใช้ | Tagged , , , , , , , , | Leave a comment