Monthly Archives: August 2016

มิตรภาพงอกงาม การงานงอกเงย

ความรู้จากวิชาภาวะผู้นำเรียนรู้รวมหมู่และคิดกระบวนระบบนำไปใช้สร้างการเปลี่ยนแปลงได้อย่างไร? คุณมงคล  ปัญญาประชุม ศูนย์ประสานงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้าภาคอีสานตอนล่าง เขียนสะท้อนบางส่วนของเส้นทางการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง หลังจากผ่านกระบวนการอบรมหลักสูตรที่1  ผมและทีมงานก็กระโจนเข้าสู่โหมดของการทำงานปกติ  งานของเครือข่ายองค์กรงดเหล้าภาคอีสานตอนล่าง  บทบาทของพวกเราทีมเจ้าหน้าที่ในองค์กรส่วนใหญ่จะอยู่กับการทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงและขลุกอยู่กับการประชุมเป็นส่วนใหญ่  หลังๆ ผมเริ่มสังเกตเห็นว่า การประชุมหลายครั้งไปไม่ถึงเป้าหมาย  คนมาประชุมก็รู้สึกเบื่อหน่ายไร้ชีวิตชีวา ทุกอย่างดูเร่งรีบไปหมด สถานการณ์แบบนี้ ผมเคยเข้าร่วมประชุมกับเครือข่ายอื่นๆ ในฐานะของผู้เข้าร่วมก็คิดว่ามันอยู่ในภาวะการณ์เดียวกันนี้ จนหลายครั้งที่ผมตั้งคำถามว่าทำไมจึงเป็นเช่นนี้….? แต่พอเข้าร่วมอบรมครั้งแรกอาจารย์ชัยวัฒน์ ท่านพูดถึงเรื่อง  “ ความศักดิ์สิทธิ์”  โดยเฉพาะ ความศักดิ์สิทธิ์ในสภาวะที่เราดำรงอยู่กับปัจจุบันขณะนั้นสำคัญมาก มันเหมือนคำถามที่เมื่อก่อนวิเคราะห์ไปต่างๆ นาๆ ว่าสาเหตุมันเกิดจากอะไรก็ถูกคลี่คลายลงไปด้วยคำว่า “ศักดิ์สิทธิ์”  เพียงคำเดียว หลังผ่านการอบรมหลักสูตรที่ 1  ในการจัดวงประชุมหรือพูดคุยกันในเครือข่าย  พวกเราพยายามสร้างความศักดิ์สิทธิ์ในการพูดคุยกัน  โดยใส่ใจในกระบวนการทำงานทุกขั้นตอนให้มากขึ้น ทำให้การประชุมช้าลงบ้างและรับฟังเจตจำนงและอุดมการณ์ร่วมของเพื่อนร่วมเครือข่าย เปิดพื้นที่ให้แต่ละคนได้พูดถึงอุดมการณ์เบื้องลึกในการทำงาน  แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายครับ เพราะตัวแปรเยอะอยู่เหมือนกัน ทั้งเรื่องเทคโนโลยีที่มักดึงความสนใจของทีมงานและคนอบรมอยู่เสมอๆ  ความคุ้นเคยกันของพวกเราที่แทบจะเรียกได้ว่าแค่อ้าปากก็รู้ว่าจะพูดอะไร พวกเราในบทบาทของคนนำการประชุมเองหลายครั้งก็ต้องทำงานกับตัวเองทั้งภายนอกภายในอยู่ตลอดเวลา  … Continue reading

Posted in Uncategorized | Leave a comment

คุณสมบัติแห่งภาวะผู้นำ 6 ประการ

  ผู้นำเป็นผู้รังสรรค์อนาคต และอนาคตไม่ได้อยู่ภายนอกหรืออยู่ข้างหน้าเรา หากแต่อนาคตอยู่ในหัวใจและชีวิตด้านในของผู้นำเอง เดวิด โบห์ม นักฟิสิกส์ทฤษฎีผู้โด่งดังกล่าวว่า “อนาคตเป็นสิ่งที่เราก่อร่างสร้างขึ้นอยู่ทุกๆ ขณะ” เราตระหนักหรือไม่ว่า สิ่งที่เราเป็น ทำ และพูด เป็นส่วนหนึ่งในการสร้างอนาคตของตัวเราและของโลก โจเซฟ จาวอสกี้  ผู้เขียนหนังสือ Synchronicity: the Inner Path of Leadership พูดถึงคุณลักษณะแห่งภาวะผู้นำที่จะร้งสรรค์อนาคต 6 ประการ ที่ทุกคนสามารถบ่มเพาะให้มีในตนเอง กล่าวคือ มีเป้าหมายที่ชัดเจน ผู้นำต้องเดินสู่โลกภายใน ค้นหาเป้าหมายในชีวิตของตนเอง “เรามีชีวิตอยู่ไปทำไม และเพื่อทำอะไร” หลายครั้ง เวลาเราคุยเรื่องเป้าหมาย หลายคนมักสับสนเอาเป้าหมายของงานมาเป็นเป้าหมายชีวิต เช่นเป้าหมายทำให้คนในชุมชนลด เลิกสุรา — เป้าหมายนี้ไม่ผิด … Continue reading

Posted in ผลึกความเข้าใจจาการอบรม, Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

เมื่อตัวเราเปลี่ยน โลกก็เปลี่ยน

เมื่อเรามีสติ ใส่ใจสัมพันธ์กับผู้คนตรงหน้า การสนทนาก็ดีขึ้นและส่งผลกับประสิทธิภาพของงาน นี่คือสิ่งสำคัญส่วนหนึ่งจากบันทึกเส้นทางการเรียนรู้ของคุณกฤดาญชลี เพ็ญภาค สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ทีมงาน สปสช. ( 5 คน) มีข้อสรุปว่าจะใช้วิธีการ สนทนาโดยเลือกเป้าหมายการสนทนาให้เห็นภาพใหญ่ทั้งหมดที่สัมพันธ์กับงาน โครงการ แผนงาน องค์กรของเรา (เห็น big picture) ซึ่งแต่ละคนจะมีเวทีประชุมจัดทำยุทธศาสตร์ปี 2560- 2564 ขององค์กรแบบไต่ระดับ พวกเราในทีมจะได้ทำในระดับของสำนักที่แต่ละท่านสังกัดอยู่ โดยเลือกใช้รูปแบบวิธีที่ 1 (สนทนาให้มีแรงปรารถนา) และเลือกใช้วิธีที่ 4 (สนทนานำไปสู่การตั้งคำถามและใคร่ครวญให้ลึกซึ้ง) มาปรับใช้เป็นกระบวนการการทำงานร่วมกัน อนึ่ง ในช่วงการปฏิบัติงานแต่ละวัน แต่ละเดือน ข้าพเจ้าจะมีวงสนทนาระหว่างทีมงานในสำนักอยู่เป็นประจำทุกเดือน เดือนละ 1 ครั้ง ซึ่งสามารถนำหลักการ วิธีการที่ได้เรียนรู้การสนทนา นำไปปรับใช้ได้ทุกวัน … Continue reading

Posted in บันทึกการเรียนรู้ และการนำไปใช้ | Tagged , , , , , , , , | Leave a comment

องค์กรมีชีวิตด้วยเรื่องเล่า

“อีกหนึ่ง…องค์กรเล็กๆที่หัวใจไม่เล็ก..สถาบันอาศรมศิลป์” ภาพและบันทึกการนำความรู้หลังจากการอบรมครั้งที่ ๒ โดย น.ส.กาญจนาถ อุดมสุข จากที่ “ตัวฉัน” นำพาความรู้จากการอบรมเรื่อง การคิดกระบวนระบบ กลับไปใช้กับสถาบันฯ หวังหอบประสบการณ์ที่เจอมากับตัวไปถ่ายทอดกับกลุ่มเพื่อนน้องพี่ที่ทำงานด้วยไฟอันเต็มเปี่ยม เป็นจังหวะดีที่สัปดาห์นั้น อาศรมฯกำลัง เลือกหากิจกรรมสำหรับกลุ่มพนักงานสำหรับวงสนทนา ชื่อว่า “Meta-skill staff” ที่จัดขึ้นในวันศุกร์อยู่พอดี  โดยทุกทีจะเป็นการเวียนกันนำกิจกรรม โดยสุ่มเลือกและความสมัครใจ ในครั้งนี้ ฉันจึงอาสาเอง และบอกเป้าหมายว่าต้องการถ่ายทอดสิ่งที่ได้เรียนรู้จากการไปอบรมภายนอกมาสู่เพื่อน โดยฉันซุ่มออกแบบกิจกรรมที่จะช่วยให้คนมีระบบคิดที่กว้างขึ้น เพื่อให้ทุกคนรู้จักสถาบันฯ มากขึ้นผ่านมุมมองของเพื่อนร่วมงาน ตั้งแต่แม่บ้าน บัญชี เจ้าหน้าที่ ช่าง หัวหน้า ลูกน้อง ปะปนกัน และเลือกใช้เครื่องมือลัด ในเรียนรู้ คือ ฟลิปชาร์ตที่ทีมช่วยกันเขียน Timeline ในการอบรม … Continue reading

Posted in บันทึกการเรียนรู้ และการนำไปใช้ | Tagged , , , , , | Leave a comment

หัวใจแห่งภาวะผู้นำ

“อยากให้โลกเป็นอย่างไร จงเป็นคนแบบนั้นก่อน” — มหาตมะ คานธี ผู้นำ คือ ผู้ที่นำตนเองได้ ตัวตนของเขาและสิ่งที่เขาทำนั้นเองที่จะสร้างผลสะเทือน แรงบันดาลใจให้ผู้อื่นนำตัวเองตามเขาไปด้วย ผู้นำ มีความมุ่งมั่นตั้งใจ เพียรพยามฝึกฝนตนเองให้มีศักยภาพสูงสุด (personal mastery)  หรืออาจเรียกได้ว่า บ่มเพาะบารมีในตน (perfection) บารมีในที่นี้หมายถึงการเป็นมนุษย์ที่เข้าถึงศักยภาพสูงสุดในตนขึ้นไปเรื่อยๆ เป็นความหมายอย่างในพุทธศาสนา ที่พระพุทธเจ้าต้องบำเพ็ญบารมีมากมาย เช่น การให้ ความเมตตากรุณา ความอดทนอดกลั้น ปัญญา ขันติ เป็นต้น เกิดสภาวะแห่งการตื่น ปีเตอร์ เซงเก้ ให้คำนิยามถึงภาวะผู้นำพื้นฐานไว้ 2 ประการ คือ The development and application of … Continue reading

Posted in ผลึกความเข้าใจจาการอบรม, Uncategorized | Tagged , , , , , , , | Leave a comment

คุยแล้วเปลี่ยน ทำอย่างไร?

การสนทนาเป็นกระทำที่สร้างการเปลี่ยนแปลงได้ หากเราทำให้การสนทนาของเรามีพลัง เชื่อมความคิดและความสัมพันธ์ของทุกคน การสนทนานั้นก็จะนำไปสู่การลงมือสร้างความเปลี่ยนแปลงร่วมกัน — นี่คือหัวใจของภาวะผู้นำเรียนรู้รวมหมู่ที่ผู้เข้าอบรมทุกคนได้รับ ในข้อเขียนนี้เป็นบันทึกเส้นทางการเรียนรู้ของคุณเจกะพันธ์ พรหมมงคล ที่ได้ทดลองนำกระบวนการ หลักการการสนทนาไปใช้กับงานของเครือข่ายองค์กรงดเหล้า ภาคใต้ตอนบน “ในการทำงานของเครือข่ายองค์กรงดเหล้า ภาคใต้ตอนบน จะมีอยู่ช่วงเวลาหนึ่ง ซึ่งจะเป็นช่วงของการเขียนโครงการเพื่อรับงบประมาณสนับสนุนในการทำงาน โดยจะมีแต่ละช่วงคือ ช่วงกำหนดทิศทางการทำโครงการ ช่วงพัฒนาโครงการ ช่วงการสรุปโครงการฉบับสมบูรณ์ และนำเสนอโครงการ โดยในทุกช่วงของการทำโครงการ แน่นอนว่าจำเป็นต้องเกิดวงประชุมขึ้น โดยเฉพาะในปี 2559 ได้มีการประชุมมาแล้ว 3 ครั้ง ครั้งแรกเกิดก่อนที่จะทีมของเราจะเข้ารับการอบรม และหลังจากที่เราเข้าการอบรมกับอาจารย์ชัยวัฒน์ เราก็มีประชุมกันอีก 2 ครั้ง และยังมีการประชุมในเองอื่นๆ อีก 2 ครั้ง เราพบว่า หลังจากการเข้าอบรมกับอาจารย์ชัยวัฒน์ การประชุมของเราเปลี่ยนไป การประชุมครั้งที่ … Continue reading

Posted in บันทึกการเรียนรู้ และการนำไปใช้ | Tagged , , , , , , | Leave a comment

ปิดเครื่องมือสื่อสาร เปิดใจสนทนา

หลายครั้ง ในเวลาประชุม เราคุยกันผ่านโน๊ตบุ๊ค รับโทรศัพท์บ้าง เช็คไลน์ต่างๆ ที่เข้ามา สิ่งเหล่านี้กลายเป็นกำแพงกั้นระหว่างคนในทีมที่กำลังนั่งอยู่ด้วยกันในที่ประชุม คนที่อยู่ตรงหน้า การสนทนาเช่นนี้บั่นทอนการสื่อจากใจถึงใจในทีมองค์กรไปไม่น้อย และนี่คือสื่งหนึ่งที่เป็นข้อคิดภายหลังการอบรมภาวะเรียนรู้รวมหมู่ จากคุณเพ็ญประภา ปาคำดี มูลนิธิพัฒนาเครือข่ายเอดส์ สานักงานภาคอีสาน “ทีมของเอดส์เนทได้ฝึกการสนทนาแบบใช้ใจในการรับฟัง อาจจะไม่ได้สนทนาในกลุ่มใหญ่ทั้งองค์กร  แต่ใช้ในกลุ่มทีมงานมีขนาดที่เล็กลง เราใช้ใจฟังกันมากขึ้น ไม่ได้เล่นโทรศัพท์มือถือเวลาฟังเพื่อนพูด ทุกคนไม่ได้กางโน๊ตบุ้คปิดกั้นตัวเองจากวงสนทนา “การฟังด้วยหัวใจ  รับรู้ความคิด อารมณ์ความรู้สึกของทีมงานผ่านสายตา การไม่ตีตรา เปิดใจยอมรับฟังความคิดที่แตกต่างหลากหลาย การให้กำลังใจ โอบอุ้มความรู้สึก เพื่อสร้างพลังภายใน ให้เข้มแข็ง ร่วมหาทางออกในการทำงานร่วมกัน — การสนทนาแบบนี้ทำให้ทีมงานรวมทั้งตัวเองรู้สึกมีพลังภายในในการทำงาน  มีความรักความผูกพันกับทีมงานที่ทำงานด้วย เรารู้สึกว่าเป็นเจ้าของงานร่วมกัน  มีเป้าหมายในการทำงานร่วมกัน อยากร่วมทุกข์ สุข กับทีมงาน เพื่อให้งานที่ทำสำเร็จตามเป้าหมายที่วางไว้ “ยอมรับว่า บางทีเราก็หลงลืมไปเพราะเราคุ้นชินกับการสนทนาแบบเดิมอยู่ … Continue reading

Posted in บันทึกการเรียนรู้ และการนำไปใช้ | Tagged , , , , , | Leave a comment

ฟื้นคืนความศักดิ์สิทธิ์ให้ชีวิตและงาน

“หลังจากเสร็จจากเวทีครั้งที่ 1 พวกเรารู้สึกได้รับพลังและมีความหวังกับการสร้างการเปลี่ยนแปลงในองค์กรของตนเอง เราคุยกันถึงการสร้างการประชุมให้เป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ ที่จะทำให้ทุกคนอยู่กับกระบวนการประชุมและเห็นภาพรวมของการขับเคลื่อนงานไปด้วยกัน ท่ามกลางทีมใหญ่ที่มีระดับความรู้ความเข้าใจที่แตกต่าง…” หลังการอบรมภาวะผู้นำเรียนรู้รวมหมู่ วิชาแรกของหลักสูตรภาวะผู้นำองค์กรสมัยใหม่ ทีมต้ิดตามสนับสนุนส่งชุดคำถามติดตามเพื่อให้ทุกคนและทุกทีมได้ทบทวนสาระ กระบวนการ ทักษะ ความรู้ในการอบรม และดูว่า ได้นำเอาสิ่งเหล่านี้ไปปฏิบัติในพื้นที่ชีวิตได้หรือไม่ ผลเป็นอย่างไร เราพบว่า ข้อเขียน (การบ้าน) ที่แต่ละคนส่งมานั้นมีคุณค่าความหมายกับการเรียนรู้ของโครงการ และคิดว่า จะเป็นประโยชน์กับคนอื่นๆ ในทีมองค์กรต่างๆ ด้วย คุณสุมาลี โตกทอง มูลนิธิสร้างความเข้าใจเรื่องสุขภาพผู้หญิง เขียนเล่าการนำเอาความรู้ กระบวนการ ทักษะ และสิ่งที่เธอได้รับจากการอบรมภาวะผู้นำเรียนรู้รวมหมู่ไปทดลองปฏิบัติในพื้นที่ชีวิตและงาน “หลังจากเสร็จจากเวทีครั้งที่ 1 พวกเรารู้สึกได้รับพลังและมีความหวังกับการสร้างการเปลี่ยนแปลงในองค์กรของตนเอง เราคุยกันถึงการสร้างการประชุมให้เป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ ที่จะทำให้ทุกคนอยู่กับกระบวนการประชุมและเห็นภาพรวมของการขับเคลื่อนงานไปด้วยกัน ท่ามกลางทีมใหญ่ที่มีระดับความรู้ความเข้าใจที่แตกต่าง (แม่บ้าน ธุรการ การเงิน ทีมสื่อ ทีมพื้นที่ … Continue reading

Posted in บันทึกการเรียนรู้ และการนำไปใช้, Uncategorized | Tagged , , , , | Leave a comment

ส่งการบ้าน

ตั้งแต่จบจากการเป็นนักเรียนในระบบการศึกษาภาคบังคับ ก็ไม่ได้คิดถึงคำว่า “การบ้าน” อีกเลยในชีวิตนี้ จนกระทั่งเมื่อทำโครงการภาวะผู้นำองค์กรสมัยใหม่ คำว่า “การบ้าน” ก็หวนกลับมาอีกครั้งด้วยความหมายที่เข้มข้นขึ้นกว่าเดิม “การเรียนรู้ในห้องอบรมเป็นเพียง 20-30 เปอร์เซ็นต์ของการเรียนรู้ การเรียนรู้ที่แท้อยู่ในการงานและการใช้ชีวิตของเรา” อาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์เน้นย้ำความหมายของการเรียนรู้ หลายครั้ง เราเข้ารับการอบรมต่างๆ รู้สึกดี มีพลัง ได้รับความรู้แล้วก็ผ่านไป หลายสิ่งหลายอย่างที่ดีๆ ที่เก็บเกี่ยวมานั้นไม่ได้นำมาฝึกฝนทดลองหว่านใช้ในชีวิตจริงของเรา เราเป็นนักเสพความรู้ แต่ไม่ได้ประโยชน์จากความรู้นั้นเท่าไร ด้วยเหตุนี้ ทางโครงการฯ จึงออกแบบระบบติดตามสนับสนุนการเรียนรู้ ด้วยความตั้งใจว่าจะช่วยรักษาพลังการเรียนรู้ให้นักเรียนรู้ทุกคน มุ่งมั่นทดลองนำทักษะความรู้ที่ได้รับไปทดลองปฏิบัติในชีวิตและงาน เราแจกสมุดบันทึกเพื่อให้แต่ละคนบันทึกการเรียนรู้ในงานและชีวิต ความรู้ ข้อสังเกตเกี่ยวกับตัวเอง ทีม งาน ฯลฯ และราว 1 เดือนหลังจากการอบรม “ทีมพี่เลี้ยงการเรียนรู้” จะส่งชุดคำถามเพื่อให้นักเรียนรู้ทุกคนได้ใคร่ครวญและเขียนเล่าสะท้อนเรื่องราวการนำความรู้ ทักษะไปใช้ในชีวิตและงานในช่วงเวลาที่ผ่านมา … Continue reading

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , | Leave a comment